روز جهانی ِ معلم، روز ایرانی ِ معلم

برای اکرم عزیز

چند روز پیش، اکرم به دفتر آمد و به مناسبت روز جهانی معلم (5 اکتبر) هدیه‌ای به‌یادماندنی به من داد. از نام‌گذاری روز 5 اکتبر به نام روز معلم خبر نداشتم و وقتی حرف از روز معلم خودمان (12 اردیبهشت) شد، دیدم که هیچ‌یک از هم‌کاران از اصل ماجرای 12 اردیبهشت خبر ندارند و همه‌شان گمان می‌کنند که این روز را پس از شهادت استاد مطهری و به احترام او نام‌گذاری کرده‌اند. البته جوان‌اند و از وقتی چشم باز کرده‌اند روز معلم را با نام مطهری همراه دیده‌اند. اما ماجرای واقعی این است:

در 1340، در طی دوران نخست‌وزیری جعفر شریف‌امامی، دولت‌مردی که به دین‌داری مشهور بود و می‌گفتند نمازش ترک نمی‌شود و البته رئیس لژ فراماسونری هم بود، معلمان ایران با تشکیل جامعه‌ی مهرگان، در پی اعتصاباتی با هدف افزایش حقوقشان، در روز 12 اردیبهشت 1340، در میدان بهارستان تحصن کردند و مأموران کلانتری که دیدند با پاشیدن آب و زدن باتوم کاری از پیش نمی‌برند، برای ترساندن معلمان، تیراندازی هوایی کردند و رئیس کلانتری، سرگرد ناصر شهرستانی، که لابد مقام خطیر خود را در خطر می‌دید، به‌سوی جمعیت شلیک کرد و گلوله‌اش به سر دکتر ابوالحسن خانعلی، دانش‌آموخته‌ی 29 ساله‌ی رشته‌ی معقول و منقول (بعدها: فلسفه)، اصابت کرد و او را به شهادت رساند. شش روز پس از شهادت دکتر خانعلی، دولت شریف‌امامی استعفا کرد و علی امینی به نخست‌وزیری تعیین شد و محمد درخشش وزیر فرهنگ شد و رفته‌رفته به حقوق معلمان توجه کردند. در اجتماع بزرگ معلمان در 18 اردیبهشت همان سال 1340، معلمان با صدور قطعنامه‌ای روز 12 اردیبهشت را به یادبود اعتصاب موفقیت‌آمیز معلمان و شهادت دکتر ابوالحسن خانعلی روز معلم اعلام کردند و مقرر شد که در این روز همه‌ساله همه‌ی مدارس و مؤسسات فرهنگی در سراسر کشور تعطیل شود و مراسم خاصی توسط معلمان اجرا شود. اگر به جزئیات جریان آن روز علاقه دارید به اینجا مراجعه کنید.

 

بنابراین، نام‌گذاری روز معلم سال‌ها پیش از شهادت استاد مطهری بود و این روز را به احترام دکتر خانعلی روز معلم نام نهادند. یادم هست که 12 اردیبهشت 1358 بود که معلم درس تاریخ ما، آقای آزما، سر کلاس آمد ــ سوم راه‌نمایی بودم ــ گفت: «روز معلم را به شما تبریک می‌گویم، ولی دیشب اتفاق بدی افتاد: آقای مطهری را ترور کردند». بله، شما در همه‌ی منابع روز شهادت مطهری را 11 اردیبهشت می‌یابید، ولی فردای آن روز چون روز معلم بود، دوست‌تر داشتند که سالگرد او با روز معلم همراه باشد.

*     *     *

مطهری استاد دانشکده‌ی الهیات بود و یادم هست که کتاب داستان راستان او، از کتاب‌های موردعلاقه‌ی کودکی‌ام بود، همان کتابی که در نظام گذشته هم به آن توجه شد و در 1339 برنده‌ی جایزه‌ی سلطنتی کتاب شد. اما شوربختانه گاهی می‌شنوم که از مطهری نقل می‌کنند که درباره‌ی چهارشنبه‌سوری گفته که این کار کار ِ خرهاست و کار احمقانه‌ای است که آدم از روی آتش بپرد. ولی همان‌ها که این حرف را از او نقل می‌کنند این ماجرا را به یاد ندارند یا نمی‌خواهند به یاد بیاورند که مطهری کسی بود که نگذاشت استاد خانلری، مرد بی‌بدیل فرهنگ این سرزمین، را اعدام کنند. ماجرا این بود که در پی اعتراضات طلاب در قم، در 1342، دکتر خانلری، وزیر فرهنگ وقت، در جلسه‌ی هیئت دولت از سرکوب این اعتراضات پشتیبانی می‌کند و متن این صورت‌جلسه سال‌ها بعد، پس از انقلاب 57، به دست حکومتی می‌افتد که خود را ادامه‌ی اعتراضات سال 42 می‌دانست و معلوم بود که کیفر ِ کسانی چون خانلری چه می‌توانست باشد. اما مطهری با اعدام دکتر خانلری به‌شدت مخالفت کرد و نگذاشت که استاد را اعدام کنند با این استدلال که زمانی که هیچ حرکت اسلام‌خواهانه‌ای نبود، استاد خانلری در انتشار کتاب‌های دینی و ترجمه‌های قرآن کوشیده بود.

*     *     *

حالا نه خانعلی و نه درخشش و نه خانلری و نه مطهری مانده‌اند... ولی روز معلم مانده است و این روز، چه 12 اردیبهشت خودمان باشد و چه 5 اکتبر جهانیان، برایمان خجسته است.  به حرمت این روز، دست همه‌ی معلمان بااخلاق و فرهیخته و ایران‌دوست را می‌بوسم.

 

/ 16 نظر / 13 بازدید
نمایش نظرات قبلی
ندا

اول، روز جهانی معلم رو – با عرض معذرت، با تاخیر – بهتون تبریک می‌گم. برای شما، همه‌ی معلما و همه‌‌ی کسانی که بی‌دریغ هدایتگر مسیر روشنایی هستن، سلامت و موفقیت روزافزون آرزو می‌کنم. از همین‌جا هم برای یکی از معلمانم که به‌تازگی به مشکلی گرفتار شده‌ن، از خداوند متعال شفای عاجل طلب می‌کنم. دوم، مثل همیشه استفاده کردم از مطلب خیلی خوبی که گذاشتید. ممنون سوم، از وجود روز جهانی معلم خبر نداشتم. مناسبتی که در تقویم ما برای 13 مهر/ 5 اکتبر نوشته شده، «هجرت حضرت امام خمینی (ره) از عراق به پاریس (1357ه.ش) – روز نیروی انتظامی» است.

ندا

همونطور که اطلاع دارید، پنج مناسبت به مناسبت‌های تقویم سال 1390اضافه خواهد شد که عبارتند از: - سالروز شهادت رئیسعلی دلواری در سال 1294 (12 شهریور) - روز غزه (29 دی) - روز "بصیرت و میثاق امت با ولایت" (9دی) - شهادت سید مرتضی آوینی، "روز هنر انقلاب اسلامی" (21 فروردین) - روز "مقاومت و پایداری" (4 خرداد)

ندا

در این مناسبت‌ها و البته بقیه‌ی آنها دقت کردم و دیدم که تقریبا همگی بالاخره یه ربطی با مرگ و شهادت و جنگ و ... دارن و متاسفانه مناسبت‌های فرهنگی و یا مناسبت‌هایی که جایی برای شادی و مبارکباد گفتن داشته باشن (غیر از مناسبت‌های مذهبی) بسیار کم هستن.

صهبا

نویسنده محترم وبلاگ، اگر مرحوم خانلری به رای دادگاه صالحه گناهکار شناخته شده بود، که حق به مجازات وی بود، و این بنده نوازی استاد شهید مطهری به قول عوام می‌شد پارتی بازی. اگر دادگاه به انصاف رای نداده بود، که مطهری می‌بایست - اگر رشادت می‌داشت- در مقابل دادگاهی چنین قد برمی‌افراشت. اگر حالت نخست صحت داشته باشد، و رای منصفانه‌ای صادر شده باشد، کار مطهری پایمال کردن حقوق کسانی تلقی می شود که مرحوم خانلری حق‌شان را پایمال کرده بود. اگر حالت دوم صادق باشد، باز هم مطهری اصل را که برقراری دادگاه‌های ناصالح باشد را راه کرده و فرع را چسبیده است. الله اعلم

عبدالله

سلام دوست گرامی .. من هم به پاس اینکه از وبلاگ شما بسیار می آموزم روز معلم رو به شما آموزگار خوش ذوق و خوش بیان و اندیشمند تبریک میگم .. از همین فرصت استفاده کنم و یکی دو سوال راجع به مطلب قبلیتون بپرسم .. ممنون میشم اگر فرصتی دست داد به اختصار راهنماییم کنید .. اینکه فرمودید پدران ما تفکر رو برخلاف قواعد عرب استعمال کرده اند رو متوجه نمیشم .. یعنی منظور شما اینه که ما از تفکر معنایی رو اراده میکنیم که در زبان عربی کاربرد نداره؟ سوال دیگه راجع به تلفظ اسم اون کارگردان معروف بوسنیایی بود emir kusturica البته یادمه تو مصاحبه ای دیدم که خودش گفت مای نیم ایز امیر کوستوریتسا که خوب این تلفظ محلی است سوالم راجع به تلفظ انگلیسیش بود میخواستم ببینم قاعده خاصی هست که شما حرف یو رو در اول کلمه بصورت او تلفظ کردید و در وسط کلمه آ .. منظورم اینه که چرا تلفظ درست این کلمه رو شما کوستاریکا میدونید نه کوستوریکا یا کاستاریکا آیا قاعده خاصی داره؟ عذر میخوام که طولانی شد .. سپاس

عبدالله

سلام قربان .. ممنون که با حوصله پاسخ دادید ولی اجازه بدید با ذکر یک مثال ساده صریحتر با نظر شما مخالفت کنم .. حضرت علی در نهج البلاغه می فرمایند: لا علم کالتفکر(کلمات قصار شماره 113) می بینید که اعراب هم ،فکر رو در باب تفعل و به همان معنایی که ما می فهمیم به کار می برند .. توضیحاتی هم که راجع به حرف c دادید خیلی راهگشا بود ولی سوال اصلی من رو بی پاسخ گذاشتید.. سوال من این بود که در کلمه kusturica دو تا u بکار رفته .. می خواستم بدونم شما بر چه مبنا و قاعده ای تلفظ صحیح این کلمه رو کوستاریکا میدونید یعنی u اول رو به صورت او و دومی رو آ تلفظ می کنید .. بازم از حوصله ای که به خرج می دید تشکر میکنم

ارماییل

همیشه این برام متصور بوده که رابطه ی شاگرد دانشجویی رابطه ای دوطرفه است. هم دانشجو یاد میگیرد و هم استاد. و این هر روز جوانه زدن استاد و دانشجو را زنده نگه میدارد. شاید برای همین است که بعضی استادها همیشه در ذهن ما میمانند . بی مقدمه ای سر میرسند و میگویند من بی یاد دادن و یاد گرفتن خواهم پژمرد . علت تاریخی روز معلم را نمیدانستم ولی هر سال برای استادانی که دوست دارم اردیبهشت کتاب میخرم.

عبدالله

درود و سلام بر شما دوست عزیز .. ببخشید که این بحث فرعی رو اینقدر کش دادم و تشکر میکنم از حوصله ای که به خرج می دید .. در مورد کاستاریکا من دچار سوء تفاهم شده بودم .. از آنجا که شما بلافاصله بعد از برژیت باردو و کلودیو کاردیناله ، لفظ کاستاریکا رو آورده بودید تصور میکردم که منظورتون کارگردان معروف بوسنیایی است عذرخواهی میکنم.. در مورد تفکیر هم اگر لطف کنید و بگید که اعراب تفکیر رو در چه معنایی به کار میبرند که ما به جای آن معنا و برخلاف قاعده تفکر رو به کار میبریم ممنون میشم .. سپاسگزارم

عاطفه

خیلی دلم میخواهد دوباره سر کلاساتون بنشینم و ازتون بیاموزم... آموخته هایی که همیشه برایم میمونه. روزتون مبارک. در ضمن به اکرم غبطه می خورم چون همیشه یه سورپریزی برامون داره. عاشقشم.

عبدالله

درود و سلام بر شما دوست عزیز .. ظاهرا کامنت من ارسال نشده برای همین دوباره مینویسم ..ببخشید که این بحث فرعی رو اینقدر کش دادم و تشکر میکنم از حوصله ای که به خرج دادید .. در مورد کاستاریکا دچار سوء تفاهم شده بودم .. از آنجا که شما بلافاصله بعد از برژیت باردو و کلودیو کاردیناله ، لفظ کاستاریکا رو آورده بودید تصور میکردم که منظورتون کارگردان معروف بوسنیایی است عذرخواهی میکنم.. در مورد سوال اول ولی قانع نشدم اما ادامه بحث را منوط به اجازه شما می دانم .. پاینده باشید